یادداشت‌ها
کد خبر : 1278
پنجشنبه - ۱۶ شهریور ۱۳۹۶ - ۲۱:۴۴

شمـیران شناسـی

نخست از تمدن ری باستان یاد می‌کنیم «از ۸ هزار سال قبل » . تمدن ابر شهر ری این کهن دیار باستانی که گستره آن تهران و شهرستان شمیران را هم در برمی‌گرفت آثار باستانی  بسیاری به‌دست‌آمده که در موزه ملی تهران نگهداری می‌شوند. برای شناخت تمدن شهر ری یکی از منابع بسیار مهم کتاب ری باستان نوشته شادروان حسن کریمان است. شمیران یکی از شهرستان‌های استان تهران است که در دامنه‌های البرز جنوبی قرارگرفته است. در گفتار عامیانه به این شهرستان شمرون می‌گویند. شمیران در مجاورت شهر تهران و در شمال و شمال شرق آن قرار دارد.

قصران که ناحیه‌ای بزرگ و کوهستانی است در شمال جلگه ری قرار دارد و به چند مزیت از دیگر نواحی ری باستان ممتاز است. قصران به ناحیه قصران داخل و خارج تقسیم‌شده است؛ پهنه تهران و شمیران که شامل تجریش و دیگر محله‌های شمیران را قصران خارج و بخش رودبار قصران و لواسان بزرگ ، لواسان کوچک، لار، قصران و بعضی از روستاهایی که امروزه در استان البرز قرار دارند را قصران داخل می‌نامیدند. بسیاری از پژوهشگران «آن» جمع در نظر گرفته‌شده برای قصران را معرب کوه سران می‌دانند به معنی شهری که در حصار کوه‌ها قرارگرفته است. برخی دیگر از پژوهشگران نیز نام آن را برگرفته از  کلمه قصر می‌دانند چراکه در این منطقه کاخ‌ها و قصرهای بسیاری وجود داشته است.

شمیران پیش از آن‌که بانام فعلی شناخته شود جزئی از قصران تاریخی محسوب می‌شد و از سده چهارم به بعد شاهد نوشته‌های بسیاری در تأیید این موضوع هستیم که همگی شمال ایالت ری را قصران نگاشته‌اند که ازجمله آن‌ها می‌توان  به استخری، ابن حوقل، مقدسی، یاقوت، قزوینی و حمد اله مستوفی اشاره نمود.

اما معنی واژه شمیران از دو بخش «شمی» و «ران» تشکیل‌شده است، شمی به معنی بلند و ران پسوند مکان است و روی‌هم جایگاه بلند را گویند که به‌طور طبیعی نسبت به اطراف کم ارتفاع خود سردتر است. این واژه را  به‌صورت «شمیرانات» نیز به کار می‌برند که ازنظر معنا و مفهوم و ازلحاظ جمع بستن در زبان پارسی صحیح نمی‌باشد. “در شاهنامه از پهلوان شهر شنگان به نام «شمیران» یادشده  است.”

نام شمیران از قلعه شمیران گرفته‌شده است و قبل از تاریخ معاصر شمیران جزء قصران بوده است. امیر احمد رازی اهل ری در تذکر هفت‌اقلیم درباره شمیران نوشته است: بر شمال رویه تهران کوهستانی است موسوم به شمیران که قلعه‌ای است از قطعات جنان هیچ مستشهدی بر خوبی آن نیست. در ایام سابق این کوهستان را شمع ایران می‌گفتند.

در متون قدیمی این منطقه را قلعه شمیران گفته‌اند. قدیمی‌ترین نوشته‌ای که در آن کلمه «شمیران» مربوط به تجریش اشاره‌شده کتاب تاریخ گیلان و دیلمستان نوشته ظهیرالدین مرعشی در سال ۸۹۴ه.ق است و نخستین باری که واژه‌ی شمیران در یک سند تاریخی بر منطقه‌ای از دامنه‌ها و پهنه جنوبی رشته‌کوه توچال اطلاق شد، در فرمانی از شاه‌طهماسب صفوی به تاریخ ۹۶۱ ه.ق در تعیین رقبات موقوفه آستانه حضرت شاه عبدالعظیم آمده است.

شهرستان شمیران به خاطر داشتن میراث فرهنگی و معنوی بسیار، موردتوجه همگان است. وجود کوه‌های سر به فلک کشیده البرز مرکزی، رودخانه‌ی جاجرود، سد لتیان، دشت لار و سد لار زیبایی خاصی به این منطقه بخشیده است. توچال و کوه‌های بلند دیگر در این منطقه از جهت طبیعت و ورزش کوهنوردی، اسکی و غارنوردی همواره قابل‌توجه و دارای اهمیت ویژه‌ای بوده است.

شمیران به داشتن باغ‌های زیبایش در ایران شهره بوده و از سیب شمیران، گل قصران، گیلاس لواسان و رودبار قصران دیگر جاذبه های این شهرستان است. روستاهای این منطقه نیز از شهرت خاصی برخوردارند و به‌نوعی مقصد اول طبیعت گردان و علاقه‌مندان به اکو توریسم هستند.                                             ادامه دارد…